“Des Mädchens Klage” – Schiller als inspiratiebron voor de kunsten

cg_pro__Impromptus_05def.indd

In het Dordrechts Museum werd in de zaal “Weemoed en Verlangen” mijn aandacht getrokken door een schilderij van Ary Scheffer, getiteld: ‘Een meisje in tranen aan de oever van de zee’, in het verleden ook wel onjuist geduid als ‘De klacht van het meisje’. De schilder zou geïnspireerd zijn door Schiller’s gedicht ‘des Mädchens Klage’:

Der Eichwald brauset,
Die Wolken ziehn,
Das Mägdlein sitzet
An Ufers Grün,
Es bricht sich die Welle mit Macht, mit Macht,
Und sie seufzt hinaus in die finstre Nacht,
Das Auge vom Weinen getrübet.

»Das Herz ist gestorben,
Die Welt ist leer,
Und weiter gibt sie
Dem Wunsche nichts mehr.
Du Heilige, rufe dein Kind zurück,
Ich habe genossen das irdische Glück,
Ich habe gelebt und geliebet!«

Es rinnet der Tränen
Vergeblicher Lauf,
Die Klage, sie wecket
Die Toten nicht auf,
Doch nenne, was tröstet und heilet die Brust
Nach der süßen Liebe verschwundener Lust,
Ich, die himmlische, wills nicht versagen.

»Laß rinnen der Tränen
Vergeblichen Lauf,
Es wecke die Klage
Den Toten nicht auf,
Das süßeste Glück für die traurende Brust,
Nach der schönen Liebe verschwundener Lust,
Sind der Liebe Schmerzen und Klagen.«

Maar niet alleen de Dordtse schilder Ary Scheffer liet zich door dit gedicht inspireren, eerder al was het Franz Schubert die dit gedicht van Schiller getoonzet heeft. Schubert componeerde de pianocyclus
Impromptus, met als leidmotief het onbeantwoord verlangen naar geluk en harmonie, in 1827. Gecomponeerd een jaar voor zijn dood, in de laatste maar uiterst creatieve levensfase van zijn leven,
behoren deze pianosonates tot de mooiste van de componist. Zij werden door hem opgevat als afzonderlijke stukken, die zowel alleenstaand als in een samenhang konden gespeeld worden. ‘des Mädchens Klage’ is één van hen…

Schubert_02

Choreografe Sasha Waltz liet haar keuze vallen op deze klassieker uit het romantische muziekrepertoire als uitgangspunt voor een intieme choreografie, vertolkt door zeven dansers. Het theatrale karakter van haar vorige producties treedt in ‘Impromptus’ naar de achtergrond en maakt plaats voor pure dans. De sfeer is ingetogen, romantisch en weemoedig. Esthetiek, eenvoud en abstractie overheersen. Drie intieme duetten contrasteren met dynamische groepschoreografieën, die af en toe ook begeleid worden door live gezongen liederen van Schubert. Het hele register van spontane gevoelens en wisselende stemmingen, van diepe melancholie tot zuivere vreugde komt aan bod.

101204-december-dance-SashaWaltz_C_Sebastian_Bolesch_HIRES

Het bovenstaande bewijst maar weer eens dat de universele waarden van de kunst vele uitingen kent, zoals hier het geval is met Schiller’s gedicht “Des Mädchens Klage”. Het diende zowel Ary Scheffer’s (“De klacht van het meisje”) als Franz Schubert (D191, nr. 3) ter inspiratie en recent nog Sasha Waltz voor haar dansvoorstelling “Impromptus”. Zo heeft ieder schilderij of kunstvoorwerp een eigen verhaal. Soms een verwarrend verhaal, dat wel. Waarbij ‘Een meisje in tranen aan de oever van de zee’ NIET ‘de Klacht van het Meisje’ blijkt te zijn, maar onderstaande tekenstudie van Ary Scheffer wel. De verblijfplaats van de grote geschilderde versie is echter onbekend. Dit alleen al te ontdekken is een kunst, waarbij ik drs. M.S. Paarlberg, conservator Oude Kunst van het Dordrechts Museum | Huis van Gijn
dank zeg voor zijn hulp.

S-T269
Ary Scheffer – tekenstudie
‘De klacht van het meisje’
(Dordrechts Museum)

Cees Sleven, 2012

Advertisements